Monthly Archives: October 2015

Paprzyca: informacje dodatkowe

Streszczenie poprzednich odcinków:

♦    Członkowie rodziny Paprzyca klanu Kuszaba przybyły do Niewino (Podlaskie) w początku 15  wieku;

♦    Te rodziny zdecydowali się użyć nazwy Niwiński;

♦    Kilka pokoleń później do odróżnienia, niektórzy członkowie Niwińskach używaly nazwy “Chrebra” i “Książyk“.

♦    Herb naszej rodziny jest “Paprzyca”.   

BLASON3

Ale co znaczy to słowo Paprzyca? W poprzednim artykule staraliśmy się odpowiedzieć na to pytanie. Roman uprzejmie uzupełnił nasze informacje z następujących elementów.

 

 

Witam,

W wątku, temacie Paprzyca: Co znaczy to słowo?, który została przez Was założony zamieściłem trochę informacji. Chyba coś się zepsuło? Strona nie wyświetla się po moim wpisie. Dlatego postanowiłem zamieścić w tym temacie, to co udało mi się znaleźć w sieci na oba tematy.
Zapoznałem się z definicjami, zamieszczonymi na Waszej stronie, jest ich sporo. W zasadzie wszystkie znaczenia tego wyrazu odnoszą się do techniki, opisują paprzycę jako element, który pozwala obracać się kołu młyńskiemu.
Znalazłem kilka innych i podobnych definicji, znaczeń wyrazu paprzyca, oto one:

1. paprzyca zęść żaren ( u wierzchu ).
Słowniczek wyrazów gwarowych typowych dla Bugaja i okolic. Wieś Bugaj położona w Ziemi bieckiej ( okolice Biecza ). Obecnie znajduje się w gminie Biecz, powiat gorlicki, województwo małopolskie. Tu jest link do słownika:
http://www.dialektologia.uw.edu.pl/inde … owniki-mwr
Powyższe znajduje się na stronie Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe pod red. Haliny Karaś. Tu jest lin do strony:
http://www.dialektologia.uw.edu.pl/inde … pa-serwisu

biecz

Gminia Biecz

 

2. [ Paprzyca, y, Im. e ] 1. a. [ Pamprzyca, Poprzyca, Pompryca, Popryca ] poziome żelazo pod kamieniem młyńskim, w którym obraca ś.’ wrzeciono; pionowy żelazny czop, stanowiący oś kamienia, biegun w młynie; płaskie żelazko w kamieniu żarnowym; płyta drewniana a. żelazna od żaren: Młynarzu, młynarzu, dobrze ci się miele: koło ci się połamało, P. się chwieje. Gadule język lata, ‘jak P. Gaduła język ma jak paprzycę. Zabł. Przen.: trajkot, świegot, gaduła: Ma ta starom paprzyce w domu. 2. otwór w kamieniu żarnowym, do którego wsypuje ś. ziarno. ? por. Papry > Paprzyć się, y ś., ył ś. p. Paprać. Słownik języka polskiego. Ułożony pod redakcją Jana Karłowicza, Adama Kryńskiego i Władysława Niedźwiedzkiego. Warszawa 1904. Tom 4.: P-Prożyszcze. Str. 49.
Tu jest link: http://ebuw.uw.edu.pl/dlibra/docmetadat … ublication

Chłopi-w-Karczmie                                                          “Ma ta starom paprzyce w domu“.

 

3. Paprzyca była tarczką na trzpniu, którą można było podnosić lub opuszczać. Dzięki temu można było, oprócz mąki, uzyskać łuski, regulując odstęp między pocierającymi o siebie kamieniami. Paprzyca znajdowała się między dwoma kamieniami w urządzeniu zwanym żarnem paprzycowym.
Etnografia. Instytut Archeologii Uniwersytet Warszawski. Notatki z wykładu. Str. 20. Tu jest link:
http://webcache.googleusercontent.com/s … clnk&gl=pl

g1026301

Tarczk na trzpniu, którą można było podnosić lub opuszczać.

 

4. Herb Kuszaba ( inne nazwy: Cuczaba, Kuczawa, Kuczaba, Iwiczna (zawołanie), Paprzyca ): Pierwsza wzmianka w 1397 [ Starodawnego Prawa Polskiego Pomniki ]. Choć przedstawia kamień młyński ( paprzyca ) wywodzi się od koła wozowego z przykrywką stosowanego w średniowieczu i nazywanego kuczaba. Tu jest link do strony:
http://www.genealogia.okiem.pl/glossary … on=Kuszaba

paprzyca_d

 

5. Trochę informacji o historii herbu, rodach i miejscach w odniesieniu do nazwy i herbu Paprzyca:
Kuszaba ( inne nazwy: Bychawa, Kuczawa, Ruchaba, Ruczaba, Paprzyca, Rakwicz ) herb szlachecki, noszący zawołanie Iwiczna oraz Kuszaba.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kuszaba_(herb_szlachecki)
Legenda o herbie Paprzyca ( dwie wersje ):
http://www.dolhobyczow.pl/asp/pl_start. … rtykul=128
Trochę historii rodu Kaszubitów ( Paprzyców ) i herbu Paprzyca, który pochodzi od nazwy miejscowości:
http://www.szpejankowski.eu/index.php/r … j/144.html
O herbie Paprzyca:
http://www.theogonia.pl/o-rasie-pies-w-heraldyce.htm

Roman.