Monthly Archives: May 2015

Nasz Herb: opis, legenda i zagadka

 

BLASON3 BLASON4

 

 

 

 

 

1.    Opis naszego herbu

2.   Legenda o herbie

3.   Zagadka naszego herbu

 

BLASON1
1.   Opis naszego herbu

W polu srebrnym kamień młyński (żarna) czarny z paprzycą srebrną. W klejnocie osiem głów szczenięcych srebrnych w dwóch rzędach; u góry dwie w prawo, dwie w lewo, na dole jedna w prawo, trzy w lewo.

W zródłach pisanych pierwszy raz pojawia się w 1397 r.

 

 

 

  • Kuszaba. Cuius insignia lapis molaris griseus cum ferrea paprzicza in albo campo“.                tłumaczenie: Kuszaba. Której znakiem kamień młyński szary z żelazną paprzycą w białym polu.                                                                                                                                                    ródłowy: Jan Długosz Annales seu cronicae incliti Regni Polonia (Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego),  1455-1480.

 

  • “(…) powinien zaś być kamień młyński do góry postawiony, szarego koloru, z żeleźcem we środku, jak do mełcia, w polu białem, na hełmie ośm szczeniąt“.

źródłowy: Kasper Niesiecki Herbarz Polski, Lwów 1728, tom 7 stron. 248-49.

  • “(…) w polu srebrnym kamień młyński (żarna) czarny z paprzycą srebrną”.

źródłowy: Józef Szymanski  Herbrz Średniowiedcznego  Rycerstwa Polskiego,  Warszawa, 1993, str. 167.

 

  • W polu białym kamień młynski szary do góry postawiony z żeleźem zwyczajnym w środku. Na hełmie czworo szczenąt zwróconych w prawą tarczy, i czworo w lewą. Z Czech do Polski przybył w roku 1228, za Panowania Bolesława V”.                                                                                                            

źródłowy:  Piotr Malachowski, Zbiór, 1790.

 

  •  “Herb ten przyjął Monsztold na sejmie horodelskim w r. 1413. Odmiana III przysługiwała Paprycom na Śląsku”.        

 źródłowy:   Tadeusz Gail, Herby Szlacheckie Rzeczypspolitej obojga Narodow, 2003.Z

biór, 1790.                         

  •  “W polu srebrnym kamień młyńki czarny z paprzycą srebną. Keljnot: Osiem głów szczenięcych w dwóch rzędach; u góry dwie w prawo, dwie w lewo, na dole jedna w prawo, trzy w lewo“.
  • “Herb pochodzenia czeskiego. Najstarsza pieczęć z 1382 r., najstarszy zapis z 1397 r. Główne rejony występowania herbu to: ziemia brzeska, sandomierska, sieradzka i Kaliska. Pieczętowalo się nim niespelna 50 rodzin”. 

źródłowy:  Alfred Znamierowski, Herbarz Rodowy, 2004.

  • Na kamieniu tulejka
  • Na kamieniu kwiat lilii

źródłowy:  Antoni Małecki, Studya Heraldyczne, 1890, Tom I.

Mill stone

 Symbol kamienia młyna: praca, siła, moc, trud, bogactwo, cierpliwość, i solidarność.         Kamienie młyńskie zawsze są w pary.

 

HERB4

Jozef Szymanski posiada najbardziej kompleksową odniesienia.

 

Miller

Miller również mają kamień młyński na ich herbu.

2.     Legenda o Herbie

W tamtych czasach, narodziny trojaczków stanowiły osobliwość. Kiedy jedna z poddanych możnej Pani, powiła trojaczki, została przez nią oskarżona o cudzołóstwo i surowo ukarana.
Sprawiedliwość Boska sprawiła, że Pani powiła w niedługim czasie dziewięciu synów. Kazała służącej ośmiu z nich potopić, jak szczenięta, w obawie przed mężowskim oskarżeniem.
Traf chciał, że ten napotkał na drodze, kobietę niosącą rzekome szczenięta nad rzekę. Koniecznie chciał zajrzeć, czy któryś na myśliwskiego psa nie da się ułożyć. Odkrył prawdę.
Kazał młynarzowi dzieci wychować, w tajemnicy łożąc na ich utrzymanie.

Kiedy chłopcy dorośli sprawił ucztę, spraszając całe sąsiedztwo. Zapytał wobec obecnych, na co zasłużyłby matka, która kazałaby potopić swoje nowonarodzone dzieci? Na śmierć, padła zewsząd odpowiedź. Kazał wtedy przyprowadzić swoich ośmiu uratowanych synów.
Uznał wyjawienie prawdy za największą karę dla żony, pozostawiając jej dalsze życie w rękach Opatrzności Bożej.
Odtąd w herbie rodu, w polu młyńskie koło z żelazną paprzycą, a w klejnocie osiem szczeniąt.

źródłowy: Kasper Niesiecki Herbarz Polski, Lwów 1728, tom 7, stron. 248 —  Grupa Turystyczna Roztocze, Sosna 2009.

Dalsza lektura:   “Co znaczy to słowo Paprzyca“?  —  Paprzyca: Die Legende eines alten polnischen Familie

BLAZ7OLYMPUS DIGITAL CAMERA

BLAZ5

 

 

                                                                                                                                                           

 

   bvgtkl hyusoer!obvth vtreuibtoeru!bgto                                                                                                                        

3.    Zagadka naszego herbu

Oto kilka wariantów naszego herbu.

Kto może pomóc nam zrozumieć trzy zagadki?

Wyślij swoje komentarze i sugestie do contact@ksiazyk.com

herb

Alfred Znamierowski rozróżnia trzy herby.

_______

Malecki

Antoni Małecki zidentyfikował dwie różne wersje.

_______

SEMKOWICZ1

Władysław Semkowicz sugeruje, że oryginalna nazwa klanu Paprzyca był Kuszaba.

Marie-Jeanne C.K., Paris

                                                                                                                                   

How Paprzyca became Książyk

1.  Paprzyca knights settle in Niewino hamlets

During the early 15th c. Knights bearing the Paprzyca coats-of-arms arrived and settled in the area of Bielsk Podlaski (Podlasie). Their provenance remains unknown but they received a substantial land estate representing about 50 włóka, a superficy equivalent to 897 hectares (1 Volok = 17.955 hectares or 44.37 acres). This property became the initial nucleus of their noble estate in the village of Niewino, also formerly known as Niwino.  The presence of Niwiński  families is also confirmed in Malinowo, a village mentionned for the first time in 1512. The village was established in the “noble area” of Niewino.

Probably, the first settlement in this area was established by people from the extended Paprzyca family from the Kuszaba Clan. In 1528, 7 families of knights herbu Paprzyca which means “from the Paprzyca coat-of-arms” were recorded in Niewino Stare.

niewino-300x209Niewino Stare is one of the 5 Niewino hamlets from the parish of Wyszki. They are located in Eastern Poland, in the distict/powiat of Bielski, near Bielsk Podlaski (Province/Województwo of Podlasie).

bielsk

villages2.   This local nobility takes the name Niwiński

This local nobility took the name of the Niwino/Niewino village and adopted the name of Niwiński/Niewiński herbu Paprzyca. Over the centuries, some of them also used the coats-of-arms of the Nowina, Łabędź and Lubicz. Most of the families from these Podlasie areas were not well-off people. They were members of the “small nobility” (szlachta) who remained on their land and did not achieved successful careers. We lack data regarding their history. However, some of the Niwiński had a different profile. They have been portrayed by Count Uruski (1817-1890) in his 15-volume book Heraldry of Polish Nobility published in 1915.

3.   A Niwiński family uses the nickname Książyk 

To differentiate from other Niwiński people, some prominent families decided to use the nicknames Chreba and Książyk. With time, this nickname became a name and a new branch of the Niwiński nobility was established and soon confirmed in official documents.

Chronicles tell that some Niwińsky raised from the petty gentry to become middle-nobles (szlachta zamożna). However, those who remained in the Niwino area remained in a statute of small nobility. Still, some of them were rather wealthy. As an example, Sebastian Niwińsky gave a 6 voloks (107,4 hectares) estate to his son Maciej Książyk .

Recommended reading: Was Maciej, the first official Książyk?

4.   Nobility Rights not claimed?

From 1772 to 1918, after a series of 3 partitions, the Podlasie region of Poland was under Russian occupation. In the first half of the 19th c., the Russians ruled that Polish nobility had to be verified and certified and therefore had to prove their origins. Some members of the Niewiński family successfully obtained the acknowledgement of their privileges and entered on the list of “legitimated nobility” (Szlachta wylegitymowana). In the years 1843-1860 they have been “confirmed as nobles and enrolled into the books of the nobility of the Bialystok district.”

But many of szlachta families failed to prove their claim, in particular families who were using ancestral surnames. For those who had left the District, it was very difficult to demonstrate evidences. For those who were living far away in the Polish territories occupied by Germany or Austria, it was impossible. Most of the nobility of these areas was “eternal nobility” (szlachtą odwieczną), but they were not able to prove it. These people were unable to trace their titled ancestor, to provide the required documents and to pay the cost of registration at the administration offices. Many failed to pass this infamous verification procedure. In particular, the nobility of the surrounding areas of Topczewa and Wyszki failed to prove their rights.

Wyszki

Today, are living in Poland 1 Kuszaba, 38 Paprzyca, 600 Niwiński and 285 Książyk people (source www.moikrewni.pl).

Reference: Historia powstania wsi Niewino Stare , Historia Malinowo.

Marie-Jeanne C.K., Paris.